લઘુલિકા · વિવિધા-પ્રકીર્ણ

બ્રેકિંગ ન્યૂઝ: લઘુલિકા અંગ્રેજીમાં

બ્રેકિંગ ન્યૂઝ:

લઘુલિકા હવે અંગ્રેજી ભાષામાં

હવે લઘુલિકા ઇંગ્લિશ ભાષામાં પણ પ્રકાશિત થઈ રહી છે.

આપ મારા નવા ઇંગ્લિશ બ્લૉગ પર મેં લખેલી લઘુલિકાઓ અંગ્રેજી ભાષામાં વાંચી શકશો.

આ  લિંક પર ક્લિક કરવા વિનંતી:    Laghulika: The Short Stories

આપ સૌ મિત્રો-સ્નેહીજનોનો ખૂબ આભાર.

લઘુલિકા

શાની શોધ?

શાની શોધ?

ડૉક્ટર બ્રૉડબ્રેઇનને વિશ્વાસ હતો કે તેમનું જીવનભરનું સોનેરી સ્વપ્ન આજે સિદ્ધ થશે.

માઇક્રો-ગોડ-ચિપ એટલે ‘એમજીસી’ હવે હકીકત બનવાની હતી. વિશ્વભરનાં વૈજ્ઞાનિકો અને મનોચિકિત્સકો બ્રૉડબ્રેઇનની ‘એમજીસી’ વિષે ઉત્સુક હતાં.

શોધ અભૂતપૂર્વ હતી! ડૉક્ટર બ્રૉડબ્રેઇન માઇક્રો-ગોડ-ચિપ અને સેરીબ્રો-સેન્સર-કનેક્ટર અર્થાત સીએસસીને વ્યવહારમાં લાવવા વર્ષોથી મથતા હતા. એમજીસીને દોઢ ઇંચના સીએસસીમાં મૂકી તમારા બ્રેઇન સાથે ટ્યૂન કરો; તત્ક્ષણ એવાં વાઇબ્રેશન્સ નીકળે કે નેગેટિવ વિચારો ભાગે! ક્ષણાર્ધમાં હતાશા ગાયબ! અલૌકિક આનંદ સાથે ભગવાન મળ્યા જેવી ખુશી મનમાં છલકાવા લાગે!

બ્રૉડબ્રેઇન ચુસ્ત પ્રાઇવેસીમાં આજે એમજીસીનો પ્રથમ પ્રયોગ કરનાર હતા. ગ્લાસ-બોક્સમાં સાચવેલ એમજીસીને અતિ ત્વરિત રીતે સીએસસીમાં ગોઠવી પેક કરી દેવાની હતી. સમગ્ર પ્રક્રિયા માત્ર ત્રીસ સેકંડમાં પૂરી ન થાય તો એમજીસી નિષ્ક્રિય થઈ જાય!

સ્ટૉપવોચ ચાલુ થઈ.

સ્વચ્છ એપ્રન-ગ્લોવ્ઝમાં સજ્જ બ્રૉડબ્રેઇને ચોકસાઈથી સીએસસીનું સોકેટ ઓપન કર્યું. ગ્લાસ-બોક્સમાંથી માઇક્રો-ફોરસેપ્સથી એમજીસી સ્ફુર્તિથી ઉઠાવી. ઘડીભરનો હડબડાટ! ઓહ! હાથમાંથી ફોરસેપ્સ છટકીને નીચે! બ્રૉડબ્રેઇન સાવધ થયા. ખુરશીમાંથી ઊભા થયા વિના તરત તેમણે એક્સ્ટેન્ડેબલ મેગ્નિફાઇંગ લેન્સ ખુરશીની આસપાસ ફેરવ્યો. કાંઈ ન મળ્યું. લેઝર ડિટેક્ટોમીટરથી આખા રૂમને સ્કેન કર્યો. નથિંગ!

અઠ્ઠાવીસ સેકંડ પૂરી! છેલ્લી બે સેકંડ! કોણી ટેબલ પર, હાથના ટેકે માથું! હતાશ બ્રૉડબ્રેઇને આંખ નીચી કરી.

અરે! એમજીસી પોતાના એપ્રનના ફોલ્ડમાં હતી!! ઓહ! માઇક્રો-ગોડ-ચિપ પોતાની જ પાસે હતી!!!

સ્ટૉપવોચ બંધ થઈ.

*** * *** ** ***** 

*** * *** ** ***** * * * *** **  ** *** ** *** * * ** * * *** **** ** * *** * ** *

BREAKING NEWS!

Now you can read LAGHULIKA – my short stories in English on my new English blog :

Laghulika: The Short Stories

Thank you, dear Readers!

*** * *** ** ***** * * * *** **  ** *** ** *** * * ** * * *** **** ** * *** * ** *

गुजराती लघुलिका “ ‘शानी शोध?’” देव नागरी लिपि में

*

शानी शोध?

डॉक्टर ब्रॉडब्रेइनने विश्वास हतो के तेमनुं जीवनभरनुं सोनेरी स्वप्न आजे सिध्ध थशे.

माइक्रो-गोड-चिप एटले ‘एमजीसी’ हवे हकीकत बनवानी हती. विश्वभरनां वैज्ञानिको अने मनोचिकित्सको ब्रॉडब्रेइननी ‘एमजीसी’ विषे उत्सुक हतां.

शोध अभूतपूर्व हती! डॉक्टर ब्रॉडब्रेइन माइक्रो-गोड-चिप अने सेरीब्रो-सेन्सर-कनेक्टर अर्थात सीएससीने व्यवहारमां लाववा वर्षोथी मथता हता. एमजीसीने दोढ इंचना सीएससीमां मूकी तमारा ब्रेइन साथे ट्यून करो; तत्क्षण एवां वाइब्रेशंस नीकळे के नेगेटिव विचारो भागे! क्षणार्धमां हताशा गायब! अलौकिक आनंद साथे भगवान मळ्या जेवी खुशी मनमां छलकावा लागे!

ब्रॉडब्रेइन चुस्त प्राइवेसीमां आजे एमजीसीनो प्रथम प्रयोग करनार हता. ग्लास-बोक्समां साचवेल एमजीसीने अति त्वरित रीते सीएससीमां गोठवी पेक करी देवानी हती. समग्र प्रक्रिया मात्र त्रीस सेकंडमां पूरी न थाय तो एमजीसी निष्क्रिय थई जाय!

स्टॉपवोच चालु थई.

स्वच्छ एप्रन-ग्लोव्झमां सज्ज ब्रॉडब्रेइने चोकसाईथी सीएससीनुं सोकेट ओपन कर्युं. ग्लास-बोक्समांथी माइक्रो-फोरसेप्सथी एमजीसी स्फुर्तिथी उठावी. घडीभरनो हडबडाट! ओह! हाथमांथी फोरसेप्स छटकीने नीचे! ब्रॉडब्रेइन सावध थया. खुरशीमांथी ऊभा थया विना तरत तेमणे एक्स्टेन्डेबल मेग्निफायिंग लेन्स खुरशीनी आसपास फेरव्यो. कांई न मळ्युं. लेज़र डिटेक्टोमीटरथी आखा रूमने स्केन कर्यो. नथिंग!

अठ्ठावीस सेकंड पूरी! छेल्ली बे सेकंड! कोणी टेबल पर, हाथना टेके माथुं! हताश ब्रॉडब्रेइने आंख नीची करी.

अरे! एमजीसी पोताना एप्रनना फोल्डमां हती! ओह! माइक्रो-गोड-चिप  पोतानी ज पासे हती!!!

स्टॉपवोच बंध थई.

 *** * *** ** *****

*** * *** ** ***** * * * *** **  ** *** ** *** * * ** * * *** **** ** * *** * **

માઇક્રો-ગોડ-ચિપ –  माइक्रो-गोड-चिप – Micro-God-Chip (MGC)

સેરીબ્રો-સેન્સર-કનેક્ટર – सेरीब्रो-सेन्सर-कनेक्टर – Cerebro-Sensor-Connector

*** * *** ** ***** * * * *** **  ** *** ** *** * * ** * * *** **** ** * *** * ** *

લઘુલિકા

ન્યૂ યૉર્ક કેવી રીતે પહોંચાય?

ન્યૂ યૉર્ક કેવી રીતે પહોંચાય?

નવી દિલ્હીના તિલકનગર વિસ્તારમાં એજ્યુકેશન રિફૉર્મ્સ કમિશનની નવી ઑફિસમાં શિક્ષણ સુધારા પર શિક્ષણશાસ્ત્રીઓની મીટિંગ હતી. આજનો ખાસ વિષય હતો: જ્યોગ્રાફી. નવા મિનિસ્ટર સાહેબ મીટિંગમાં પહોંચે તે પહેલાં ડિસ્કશનના મુદ્દા તૈયાર કરવાના હતા.

ચર્ચાના પ્રારંભે ડાયરેક્ટર સાહેબે ચિંતા વ્યક્ત કરી: વિદ્યાર્થીઓ સોશ્યલ સ્ટડીઝમાં રસ કેમ ગુમાવી રહ્યા છે? ચર્ચા શરૂ થઈ. સ્થાનિક સાંસદે મત વ્યક્ત કર્યો: આજકાલ વિદ્યાર્થીઓને આસપાસની દુનિયામાં રસ જ ક્યાં છે? કહે છે કે બધું ગુગલ પર મળી જશે!

સિનિયર એજ્યુકેશનિસ્ટ કહે:  નકશા-મેપ શીખવવા જરૂરી છે. ઝારખંડ અને ઉત્તરાખંડ ક્યાં છે તે પણ વિદ્યાર્થીઓ જાણતા નથી.

સબ્જેક્ટ એક્સ્પર્ટ બોલ્યા: દિલ્હી કે કોલકત્તાથી મુંબઈ કયા રસ્તે પહોંચાય તે કોને ખબર છે?

યુવાન સેક્રેટરીએ સૂચન કર્યું: વિદ્યાર્થીઓને દેશમાં રસ લેતા કરવા હોય તો પહેલાં યુરોપ-અમેરિકાની વાત કરીએ. તેમના પર ગ્લોબલાઇઝેશનનું ભૂત છવાયેલ છે. દેશમાંથી ન્યૂ યૉર્ક કે લંડનના એર રૂટ શીખવીએ તો!

ડાયરેક્ટરના ચહેરા પર ગંભીરતા છવાઈ ગઈ. સાથે સૌ ગંભીર થઈ ગયા. વિચાર સરસ! દેશની વાત પછી, પહેલાં વિદેશની!

ન્યૂ યૉર્ક કેવી રીતે પહોંચાય?

ડાયરેક્ટરના પીએ માફી માગતા કોન્ફરન્સ રૂમમાં આવ્યા, “સર,  મિનિસ્ટર સાહેબ અહીં આવવા પાર્લમેન્ટ હાઉસથી નીકળી ગયા છે. ડ્રાઇવરનું જીપીએસ ચાલતું નથી. પૂછે છે કે તિલકનગર કેવી રીતે પહોંચાય?”

***

गुजराती लघुलिका “न्यू यॉर्क केवी रीते पहोंचाय” देवनागरी लिपि में

*

नवी दिल्हीना तिलकनगर विस्तारमां एज्युकेशन रिफॉर्म्स कमिशननी नवी ऑफिसमां शिक्षण सुधारा पर शिक्षणशास्त्रीओनी मीटिंग हती. आजनो खास विषय हतो: ज्योग्राफी. नवा मिनिस्टर साहेब मीटिंगमां पहोंचे ते पहेलां डिस्कशनना मुद्दा तैयार करवाना हता.

चर्चाना प्रारंभे डायरेक्टर साहेबे चिंता व्यक्त करी: विद्यार्थीओ सोश्यल स्टडीज़मां रस केम गुमावी रह्या छे? चर्चा शरू थई. स्थानिक सांसदे मत व्यक्त कर्यो: आजकाल विद्यार्थीओने आसपासनी दुनियामां रस ज क्यां छे? कहे छे के बधुं गुगल पर मळी जशे!

सिनियर एज्युकेशनिस्ट कहे: नकशा-मेप शीखववा जरूरी छे. झारखंड अने उत्तराखंड क्यां छे ते पण विद्यार्थीओ जाणता नथी.

सब्जेक्ट एक्स्पर्ट बोल्या: दिल्ही के कोलकत्ताथी मुंबइ कया रस्ते पहोंचाय ते कोने खबर छे?

युवान सेक्रेटरीए सूचन कर्युं: विद्यार्थीओने देशमां रस लेता करवा होय तो पहेलां युरोप-अमेरिकानी वात करीए. तेमना पर ग्लोबलाइज़ेशननुं भूत छवायेल छे. देशमांथी न्यू यॉर्क के लंडनना एर रूट शीखवीए तो!

डायरेक्टरना चहेरा पर गंभीरता छवाई गई. साथे सौ गंभीर थई गया. विचार सरस. देशनी वात पछी, पहेलां विदेशनी!

न्यू यॉर्क केवी रीते पहोंचाय?

डायरेक्टरना पीए माफी मागता कोन्फरंस रूममां आव्या. चिंतामां बोल्या: सर, मिनिस्टर साहेब अहीं आववा पार्लमेन्ट हाउसथी नीकळी गया छे. ड्राइवरनुं जीपीएस चालतुं नथी. पूछे छे के तिलकनगर केवी रीते पहोंचाय?

***** **** *** ** *

લઘુલિકા

એલિયન ઇંદોરના આંગણે

લઘુલિકા: એલિયન ઇંદોરના આંગણે

એલિયન ઇંદોરના આંગણે

બપોર સુધીમાં વાત વાયુવેગે ફેલાઈ ગઈ.

ઇંદોરના નવધા રિઝૉર્ટની પાછળની ઝાડીઓમાં અજાણ્યું અવકાશયાન ઊતર્યું હતું. રિઝૉર્ટના  સિક્યોરિટી સ્ટાફે વહેલી સવારે આકાશમાં ઉજાસ જોયો. એલર્ટ પહેલાં યાન દૂર ઝાડી પાછળ ઉતરી ગયું. રિઝૉર્ટમાં મહેમાન બનેલ ઉદ્યોગપતિ એકાગ્રકુમારે પણ તેની પુષ્ટિ કરી. મેનેજરે પોલિસને ફોન કર્યો, ત્યાં યાન તેજ-લિસોટો બની આકાશમાં અદ્રશ્ય!

વીસ મિનિટમાં નવધા રિઝૉર્ટ પર પોલિસ, ફાયર-બ્રિગેડ, મીડિયા અને તમાશબીનોનો જમાવડો થઈ ગયો. પોલિસે ઝાડીની છાનબીન કરી; ઝાડની સૂકી ડાળીઓ તૂટેલી હતી. પાસે મોટું મેગ્નેટ, તૂટેલો બલ્બ અને વિચિત્ર નકશા-આકૃતિઓનાં  પેપર હતાં. ફોટા પાડી પોલિસે વસ્તુઓ કબજે લીધી.

મીડિયાએ જોશભેર જાહેર કર્યું: ઉડન તશ્તરી ઇંદોરના આંગણે. એરપોર્ટથી ખજરાના સુધી શહેરમાં સનસનાટી ફેલાઈ ગઈ. અમેરિકામાં યુએફઓ દેખાતા હોય, પણ ભારતમાં યુએફઓ દેખાય? તેમાંયે ઉડન તશ્તરી ઇંદોરમાં ઉતરે? એક ચેનલે ઉડન તશ્તરીમાંથી ઠિંગુજી એલિયન ઉતર્યા હોવાની શંકા જતાવી. લો, બોલો! સાંજે આગ્રા-બોમ્બે રોડ પર ઠિંગુજી એલિયન દેખાયાની વાત આવી. બીજે દિવસે પલાશિયાથી લઈ અન્નપૂર્ણા સુધીના વિવિધ વિસ્તારોમાં લોકોને એલિયન દેખાવા લાગ્યા. કેન્દ્ર સરકારના આદેશથી પોલિસ તંત્ર એલિયન પકડવા કટિબદ્ધ બન્યું. અઠવાડિયામાં આખું ઇંદોર એલિયનમય બની ગયું. રાજવાડામાં એલિયન લેગિંગ્સ અને ટીશર્ટ, તો સરાફામાં એલિયન કચોરી ચપોચપ વેચાવા લાગ્યાં! દવે મસાલાવાળાના ‘એલિયન ગરમ મસાલા’નો સ્ટૉક રાતોરાત ખતમ!

પંદર દિવસની પોલિસની મહેનત ગઈ કાલે સાંજે ફળી. ટાઉનહૉલની બહાર એક કાર પાછળ છુપાયેલ, શંકાસ્પદ હિલચાલ કરતા બે ફૂટના એક આકાર પર પોલિસ-સ્ક્વોડની નજર પડી. આછા અંધારામાં ચૂપકીદીથી પોલિસે એલિયનને ઝડપી લીધો! એલિયને અવકાશયાત્રી જેવો વિચિત્ર ડ્રેસ પહેર્યો હતો. હાથમાં રબરનાં મોજાં અને પગમાં હોલ બૂટ પહેર્યાં હતાં. એલિયનને પોલિસસ્ટેશને લાવી લૉક-અપમાં ભારે જાપ્તા નીચે મૂકી દીધો! દિલ્હીથી સ્પેશિયલ ઇન્વેસ્ટીગેશન ટીમ ન આવે ત્યાં સુધી ટાઇટ સિક્યોરિટી રાખવાની સૂચના હતી. અસ્પષ્ટ ભાષામાં એલિયન રડ્યા કરે!

હેડક્વાર્ટરથી એક સંદેશો આવતાં પોલિસ ઇંસ્પેક્ટરને ટ્યુબલાઇટ થઈ: “અર્ધો કલાક પહેલાં ફેન્સી ડ્રેસ કોમ્પિટિશનમાંથી એક બાળક ગુમ થયું છે…”

*  *  *  *  *

गुजराती लघुलिका “एलियन इंदोरना आंगणे” देवनागरी लिपि में

एलियन इंदोरना आंगणे

बपोर सुधीमां वात वायुवेगे फेलाई गई.

इंदोरना नवधा रिज़ोर्टनी पाछळनी झाडीओमां अजाण्युं अवकाशयान उतर्युं हतुं. रिज़ोर्टना सिक्योरिटी स्टाफे वहेली सवारे आकाशमां उजास जोयो. एलर्ट पहेलां यान दूर झाडी पाछळ उतरी गयुं. रिज़ोर्टमां महेमान बनेल उद्योगपति एकाग्रकुमारे पण तेनी पुष्टि करी. मेनेजरे पोलिसने फोन कर्यो, त्यां यान तेज-लिसोटो बनी आकाशमां अद्रश्य!

वीस मिनिटमां नवधा रिज़ोर्ट पर पोलिस, फायर-ब्रिगेड, मीडिया अने तमाशबीनोनो जमावडो थई गयो. पोलिसे झाडीनी छानबीन करी; झाडनी सूकी डाळीओ तूटेली हती. पासे मोटुं मेग्नेट, तूटेलो बल्ब अने विचित्र नकशा-आकृतिओनां पेपर हतां. फोटा पाडी पोलिसे वस्तुओ कबजे लीधी.

मीडियाए जोशभेर जाहेर कर्युं: उडन तश्तरी इंदोरना आंगणे. एरपोर्टथी खजराना सुधी शहेरमां सनसनाटी फेलाई गई. अमेरिकामां युएफओ देखाता होय, भारतमां युएफओ देखाय? तेमांये उडन तश्तरी इंदोरमां उतरे? एक चेनले उडन तश्तरीमांथी ठिंगुजी एलियन उतर्या होवानी शंका जतावी. लो, बोलो! सांजे आग्रा-बॉम्बे रोड पर ठिंगुजी एलियन देखायानी वात आवी. बीजे दिवसे पलाशियाथी लई अन्नपूर्णा सुधी विविध विस्तारोमां लोकोने एलियन देखावा लाग्या. केंद्र सरकारना आदेशथी पोलिस तंत्र एलियन पकडवा कटिबद्ध बन्युं. अठवाडियामां आखुं इंदोर एलियनमय बनी गयुं. राजवाडामां एलियन लेगिंग्स अने टी-शर्ट; तो सराफामां एलियन कचोरी चपोचप वेचावां लाग्यां. दवे मसालावाळाना ‘एलियन गरम मसाला’नो स्टोक रातोरात खतम!

पंदर दिवसनी पोलिसनी महेनत गई काले सांजे फळी. टाउनहॉलनी बहार एक कार पाछळ छुपायेल, शंकास्पद हिलचाल करता बे फूटना एक आकार पर पोलिस-स्क्वॉडनी नज़र पडी. आछा अंधारामां चूपकीदीथी पोलिसे एलियनने पकडी लीधो! एलियने अवकाशयात्री जेवो विचित्र ड्रेस पहेर्यो हतो. हाथमां रबरनां मोजां अने पगमां हॉल बूट पहेर्यां हतां. एलियनने पोलिस-स्टेशने लावी लॉक-अपमां भारे जाप्ता नीचे मूकी दीधो. दिल्हीथी स्पेश्यल इंवेस्टीगेशन टीम न आवे त्यां सुधी टाइट सिक्योरिटी राखवानी सूचना हती. अस्पष्ट भाषामां एलियन रड्या करे!

हेडक्वार्टरथी एक संदेशो आवतां पोलिस इंस्पेक्टरने ट्युबलाइट थई: “अर्धो कलाक पहेलां फेन्सी ड्रेस कोम्पिटीशनमांथी एक बाळक गुम थयुं छे….”

*  *  *  *  *

લઘુલિકા

મારી સોનપાપડી

લઘુલિકા: મારી સોનપાપડી

***** ** ** * * *** ** ****

મારી સોનપાપડી

સોનપાપડીનો તાજમહાલ બની શકે?

હસશો નહીં, મિત્ર! કોઇના પ્રેમની કદર ન થઈ શકે તો કાંઈ નહીં, પરંતુ મજાક તો કદી ન કરવી!

અમદાવાદમાં ઇસ્કોન ટેમ્પલ પાસે “મારી સોનપાપડી” નજરે પડશે. અમદાવાદની બિઝનેસ ટ્રીપ વખતે હું સોનપાપડી ત્યાંથી અચૂક ખરીદું. ક્વૉલિટી અને સ્વાદ ઉપરાંત કોઈક અદમ્ય ખેંચાણ શું હશે? કાઉંટરની પાછળ રાખેલ તસ્વીર? તસ્વીર શું- વાળથી ઢંકાયેલ એક નમણા ચહેરાની આછી રૂપરેખા; માત્ર ગુલાબી ગાલની ઝલક.

આ ટ્રીપ વખતે “મારી સોનપાપડી” શોપ પહોંચ્યો, ત્યારે એકેય ગ્રાહક નહીં! કાઉંટર પર એકલો યુવાન માલિક. વાતચીતની તક ઝડપી.

“અમૃતસરથી ઇંદોર જાવ- તમારી સોનપાપડી જેવી ક્યાંય ન મળે!”

“થેંક્સ”.

“બિઝનેસ વધારો તો?”

“આ બિઝનેસ નથી, સર. મારો તાજમહાલ છે. તાજમહાલની બીજી બ્રાંચ હોય?”

મેં મૃદુતાથી જીવન અને પ્રેમની ફિલોસોફીની વાત કરી; યુવાન ખીલ્યો.

 “આ તસ્વીર જોઈ?”

 “તમારાં પત્ની… ??” મેં અનુમાન કર્યું.

“લગ્ન જ કોણે કર્યાં છે?” યુવાને ફિક્કું સ્મિત કરી આગળ ચલાવ્યું, “ટૂંકમાં કહું તો, મેં નાનપણમાં માતાપિતા ગુમાવ્યાં. ફાઇનલ બીએમાં આવ્યો ત્યારે આંખો ચાર થઈ. નમણાં ફૂલ સમી તે ફર્સ્ટ યરની સ્ટુડન્ટ. પહેલી વાર મારી જીંદગીમાં ફૂલ ખીલ્યાં. લાયબ્રેરીથી મુલાકાત ઇસ્કોન ટેમ્પલ સુધી પહોંચી ગઈ. બે વર્ષમાં તો તેણે મારા જીવનને પ્રેમથી ભર્યું ભર્યું કર્યું! સવારે કોલેજ, સાંજે ઇસ્કોન મળીએ; દર્શન કરી રાધાકૃષ્ણને આત્મસાત કરીએ. છૂટાં પડતાં હું તેના ગાલ ચૂમતો; મને તેના રેશમી ગાલ ખૂબ ગમતાં.”

ફિક્કું હસી તેણે આગળ ચલાવ્યું, “મારે મન પ્રેમ એટલે હૃદયની સરવાણી, આરાધના, સમર્પણ.. પણ બે વર્ષમાં તેને કોલેજનો રંગ ચઢ્યો! તેને મારી લાગણીઓ ફાલતુ બકવાસ લાગવા લાગી. વિદેશની ઘેલછામાં તેણે એક એનઆરઆઇ સાથે લગ્ન કરી લીધાં..”

“અત્યારે ક્યાં છે?”

“મુંબઈમાં. સુખી હશે. મળ્યો નથી. અહીં જ મળી જાય છે!”, તેણે હૃદય પર હાથ મૂક્યો.

“તમે?”

“ઇંદોર જઈ હું સોનપાપડી બનાવતાં શીખ્યો. માસ્ટરી મેળવી. અહીં દુકાન કરી.”

“કેમ સોનપાપડી જ?”

“પ્રેમથી ચૂમેલા તેના ગાલની મીઠાશ… સોનપાપડી સિવાય શામાં મળે?” ભીની આંખો લૂછતાં કહે, “હું તેને સોનપાપડી કહેતો! મારી સોનપાપડી!”

***** ** ** * * *** **

***** ** ** * * *** **

गुजराती लघुलिका “मारी सोनपापडी” देवनागरी लिपि में

*** *** *** *** *** **

मारी सोनपापडी

सोनपापडीनो ताजमहाल बनी शके?

हसशो नहीं, मित्र! कोईना प्रेमनी कदर न थई शके तो कांई नहीं, परंतु मजाक तो कदी न करवी!

अमदावादमां इस्कोन टेम्पल पासे “मारी सोनपापडी” नजरे पडशे. अमदावादनी बिज़नेस ट्रीप वखते हुं सोनपापडी त्यांथी अचूक खरीदुं. क्वॉलिटी अने स्वाद उपरांत कोइक अदम्य खेंचाण शुं हशे? काउंटरनी पाछळ राखेल तस्वीर? तस्वीर शुं- वाळथी ढंकायेल एक नमणा चहेरानी आछी रूपरेखा; मात्र गुलाबी गालनी झलक.

आ ट्रीप वखते “मारी सोनपापडी” शोप पहोंच्यो, त्यारे एकेय ग्राहक नहीं! काउंटर पर एकलो युवान मालिक. वातचीतनी तक झडपी.

“अमृतसरथी इंदोर जाव- तमारी सोनपापडी जेवी क्यांय न मळे!”

“थेंक्स”.

“बिझनेस वधारो तो?”

“आ बिज़नेस नथी, सर. मारो ताजमहाल छे. ताजमहालनी बीजी ब्रांच होय?”

में मृदुताथी जीवन अने प्रेमनी फिलोसोफीनी वात करी; युवान खील्यो!

“आ तस्वीर जोई?”

“तमारां पत्नी… ?” में अनुमान कर्युं.

“लग्न ज कोणे कर्यां छे?” युवाने फिक्कुं स्मित करी आगळ चलाव्युं, “टूंकमां कहुं तो, में नानपणमां मातापिता गुमाव्यां. फाइनल बीएमां आव्यो त्यारे आंखो चार थई. नमणां फूल समी ते फर्स्ट यरनी स्टुडन्ट. पहेली वार मारी ज़िंदगीमां फूल खील्यां. लायब्रेरीथी मुलाकात इस्कोन टेम्पल सुधी पहोंची गई. बे वर्षमां तो तेणे मारा जीवनने प्रेमथी भर्युं भर्युं कर्युं! सवारे कोलेज, सांजे इस्कोन मळीए; दर्शन करी राधाकृष्णने आत्मसात करीए. छूटां पडतां हुं तेना गाल चूमतो; मने तेनां रेशमी गाल खूब गमतां.”

फिक्कुं हसी तेणे आगळ चलाव्युं, “मारे मन प्रेम एटले हृदयनी सरवाणी, आराधना, समर्पण… पण बे वर्षमां तेने कोलेजनो रंग चढ्यो! तेने मारी लागणीओ फालतू बकवास लागवा लागी. विदेशनी घेलछामां तेणे एक एनआरआइ साथे लग्न करी लीधां…”

“अत्यारे क्यां छे?”

“मुंबइमां. सुखी हशे. मळ्यो नथी. अहीं ज मळी जाय छे!” तेणे हृदय पर हाथ मूक्यो.

“तमे?”

“इंदोर जई हुं सोनपापडी बनावतां शीख्यो. मास्टरी मेळवी. अहीं दुकान करी.”

“केम सोनपापडी ज?”

“प्रेमथी चूमेला तेना गालनी मीठाश… सोनपापडी सिवाय शामां मळे?” भीनी आंखो लूछतां कहे, “हुं तेने सोनपापडी कहेतो! मारी सोनपापडी!”

*** *** *** *** *** ***

લઘુલિકા

‘તેને’ જાણો છો?

*

તેમનો માન-મરતબો રાજવીને પણ ઇર્ષ્યા આવે તેવો હતો, પરંતુ તેમને કાંઈ જ સ્પર્શતું ન હતું. ધર્મપુસ્તકો તેમને હોઠે વસતાં! તેમના શબ્દો ભક્તો માટે જપ મંત્ર બની જતા! ધર્મસ્થાનો તેમની પાવકતાનાં પ્રતીક હતાં. ભક્તો તેમનાં ચરણોમાં સર્વસ્વ કુરબાન કરતાં, પણ તેમણે બધું જ છોડ્યું હતું. આખરે હતા તો ‘બડે ગુરુજી’. તેમને શાનો મોહ? ભક્તોને કહેતા: આ બધું વ્યર્થ છે. સત્ય એક જ છે- ‘તે’. જન્મજન્મથી તમારી એક જ ખોજ છે- ‘તે’. જીવનનો હેતુ શું છે? બસ, ‘તેને’ પામો. પ્રાર્થના, જપતપ, બંદગી ‘તેને’ ખોજવાનાં સાધનો છે. ‘તેને’ જાણી લેશો તો સંસાર અર્થહીન લાગશે.

બડે ગુરુજીના ષષ્ઠિપૂર્તિ સમારોહના દિવસે એક ભક્ત પ્રશ્ન કરી બેઠો: “ગુરુજી, આપ ‘તેને’ જાણો છો?” ગુરુજીએ સ્મિત આપ્યું, નમસ્કાર કર્યા અને સમારોહનું સમાપન થયું.

તે રાત્રે વરસાદ વસતો રહ્યો. બીજે દિવસે ભક્તગણમાં વાત ફેલાઈ ગઈ કે બડે ગુરુજી મધ્યરાત્રિએ ચૂપચાપ આશ્રમ છોડી ચાલ્યા ગયા હતા.

બડે ગુરુજી સાદા વેશમાં શહેરથી દૂર અજાણ રસ્તે નીકળી ગયા. તેમના કાનમાં ભક્તનો પ્રશ્ન ગાજ્યા કરતો હતો. નમતા પહોરે એક સરોવર પાસે પહોંચ્યા. સરોવરના શાંત જળે તેમને અજબ રીતે આકર્ષ્યા. સરોવર કાંઠે પહોંચી તે હળવેથી ઝૂક્યા.

સ્થિર જળમાં પોતાનું પ્રતિબિંબ? સરોવરમાં ઝલકતાં અફાટ આકાશમાં કોનું વિસ્તરતું પ્રતિબિંબ?

વિચારમાં ડૂબી એકી ટશે જોઈ રહ્યા. આકાશમાં એક ઝબકારો થયો.

* * *

** *** * * ***** * ** * ***

गुजराती लघुलिका “ ‘तेने’ जाणो छो?” देव नागरी लिपि में

** *** * * ***** * ** * ***

‘तेने’ जाणो छो?

तेमनो मान-मरतबो राजवीने पण इर्ष्या आवे तेवो हतो, परंतु तेमने कांई ज स्पर्शतुं न हतुं. धर्मपुस्तको तेमने होठे वसतां! तेमना शब्दो भक्तो माटे जप मंत्र बनी जता! धर्मस्थानो तेमनी पावकतानां प्रतीक हतां. भक्तो तेमनां चरणोमां सर्वस्व कुरबान करतां, पण तेमणे बधुं ज छोड्युं हतुं. आखरे हता तो ‘बडे गुरुजी’. तेमने शानो मोह? भक्तोने कहेता: आ बधुं व्यर्थ छे. सत्य एक ज छे – ‘ते’. जन्मजन्मथी तमारी एक ज खोज छे – ‘ते’. जीवननो हेतु शुं छे? बस, ‘तेने’ पामो. प्रार्थना, जपतप, बंदगी ‘तेने’ खोजवानां साधनो छे. ‘तेने’ जाणी लेशो तो संसार अर्थहीन लागशे.

बडे गुरुजीना षष्ठिपूर्ति समारोहना दिवसे एक भक्त प्रश्न करी बेठो: “गुरुजी, आप तेने जाणो छो?” गुरुजीए स्मित आप्युं, नमस्कार कर्या अने समारोहनुं समापन थयुं.

ते रात्रे वरसाद वरसतो रह्यो. बीजे दिवसे भक्तगणमां वात फेलाई गई के बडे गुरुजी मध्यरात्रिए चूपचाप आश्रम छोडी चाल्या गया हता.

बडे गुरुजी सादा वेशमां शहेरथी दूर अजाण रस्ते नीकळी गया. तेमना कानमां भक्तनो प्रश्न गाज्या करतो हतो. नमता पहोरे एक सरोवर पासे पहोंच्या. सरोवरना शांत जळे तेमने अजब रीते आकर्ष्या. सरोवर कांठे पहोंची ते हळवेथी झूक्या.

स्थिर जळमां पोतानुं प्रतिबिंब? सरोवरमां झलकतां अफाट आकाशमां कोनुं विस्तरतुं प्रतिबिंब?

विचारमां डूबी एकी टशे जोई रह्या. आकाशमां एक झबकारो थयो.

** *** * * ***** * ** * ***

લઘુલિકા

સાવ સાચી ભૂત કથા

.

કયા ઉત્સાહમાં મેં ‘હા’ પાડી તે યાદ નથી, બાકીની વિગતો બધી યાદ છે.

હું સરકારી હૉસ્પિટલમાં નિમાયેલ નવો સવો ડૉક્ટર; રવિવારે શાહી આરામની અદમ્ય ભૂખ જાગે. હું કાંઈ કસમબદ્ધ રેશનાલિસ્ટ નહીં, છતાં ચઢતી જુવાનીનું જોશ અને અંધશ્રદ્ધાનું નિકંદન કાઢવાની ભાવના ખરી. અંતરિયાળ ગામ મેઘપુરના યુવાનોએ અંધશ્રદ્ધા વિરોધી કાર્યક્રમ રાખ્યો હતો અને મેં અતિથિ-વિશેષ બનવાનું આમંત્રણ સ્વીકારી લીધું.

શનિવારની રાત્રે મેઘપુર પહોંચી સરપંચને ઘેર રોકાવાનું હતું. સાંજે કાર લઈને નીકળ્યો ત્યારે આકાશમાં કાળાં વાદળાં ઘેરાયેલાં હતાં. કલાકેક ડ્રાઇવ કર્યું ત્યાં ધોધમાર વરસાદ તૂટી પડ્યો. મેઘપુર પાંચ-સાત કિલોમીટર છેટું હશે અને કાર બંધ પડી. કેમે કરી ચાલુ ન થાય! અમાસની રાત અને મૂશળધાર વરસાદ. મદદ ક્યાંથી મળે?

અચાનક એક અવાજ આવ્યો, “કાં સાહેબ, શું થયુ?” અડધી દેખાતી પડછંદ આકૃતિ! મેં ગભરાઈને મુસીબત સમજાવી. તે બોલ્યો, “ધક્કો મારી દઉં, પણ મને લઈ જાજો. હું તમારી ભેગો આવીશ.” મારો ડર વધ્યો. તે અમાનવીય તાકાતથી કારને ધકેલવા લાગ્યો. અરે! આ તો છ હાથ ઊંચો છે? મારું માથું ફરવા લાગ્યું.

મેં પૂછ્યું, “ તમે કોણ?” વિન્ડો પર બિહામણો ચહેરો આવ્યો, “લોકો મને ભૂત કહે છે.” ભયંકર અટ્ટહાસ્ય કરી કહે, “ભૂત શું કામ કરે? કાંઈ નહીં!”

હું ધ્રુજવા લાગ્યો. કાર ચાલુ થતાં સ્પીડમાં આવી કે તરત મેં એક્સિલરેટર દબાવી ગાડી ભગાવી મૂકી. પાછળ જોવાની હિંમત ન હતી; છતાં પાછળ જોયું ત્યારે વીજળીના ચમકારામાં રસ્તો સાવ ખાલીખમ! સરપંચના ઘરે રાત કેમ વીતાવી તે મન જાણે છે.

બીજે દિવસે સવારે પ્રોગ્રામ પહેલાં યુવામંડળ સાથે મીટિંગ હતી. મેં આગલી રાતનો અજાણ તત્ત્વનો અનુભવ તેનું નામ લીધા વિના કહ્યો. ત્યારે એક નવાંગતુક કાર્યકર ખૂબ ગભરાયેલા એક કિશોરને લઈને આવ્યા. કાર્યકરે વિનંતી કરી, “ડોક્ટર સાહેબ, આના બાપા ભારે તાવમાં છે. વિઝિટ કરશો?”

“ચાલો” કહેતાં મેં ગાડી સ્ટાર્ટ કરી ત્યારે કાર્યકર કહે,” સાહેબ, ફી અમે આપીશું. ગરીબ છે, પણ ખૂબ પરગજુ છે. બિચારો કાંઈ કામ કરતો નથી. અમે તેને ભૂત કહીએ છીએ.”

** *** * * ***** * ** * ***

गुजराती लघुलिका “साव साची भूत कथा” देव नागरी लिपि में

** *** * * ***** * ** * ***

 

साव साची भूत कथा

कया उत्साहमां में ‘हा’ पाडी ते याद नथी, बाकीनी विगतो बधी याद छे.

हुं सरकारी हॉस्पिटलमां निमायेल नवो सवो डॉक्टर; रविवारे शाही आरामनी अदम्य भूख जागे. हुं कांई कसमबद्ध रेशनालिस्ट नहीं, छतां चढती जुवानीनुं जोश अने अंधष्रद्धानुं निकंदन काढवानी भावना खरी. अंतरियाळ गाम मेघपुरना युवानोए अंधश्रद्धा विरोधी कार्यक्रम राख्यो हतो अने में अतिथि-विशेष बनवानुं आमंत्रण स्वीकारी लीधुं.

शनिवारनी रात्रे मेघपुर पहोंची सरपंचने घेर रोकावानुं हतुं. सांजे कार लईने नीकळ्यो त्यारे आकाशमां काळां वादळां घेरायेलां हतां. कलाकेक ड्राइव कर्युं त्यां धोधमार वरसाद तूटी पड्यो. मेघपुर पांच-सात किलोमीटर छेटुं हशे अने कार बंध पडी. केमे करी चालु न थाय! अमासनी रात अने मूशळधार वरसाद. मदद क्यांथी मळे?

 अचानक एक अवाज आव्यो, “कां साहेब, शुं थयुं?” अडधी देखाती पडछंद आकृति! में गभराईने मुसीबत समजावी. ते बोल्यो, “धक्को मारी दउं, पण मने लई जाजो. हुं तमारी भेगो आवीश.” मारो डर वध्यो. ते अमानवीय ताकातथी कारने धकेलवा लाग्यो. अरे! आ तो छ हाथ ऊंचो छे? मारुं माथुं फरवा लाग्युं.

में पूछ्युं, “तमे कोण?” विंडो पर बिहामणो चहेरो आव्यो, “लोको मने भूत कहे छे.” भयंकर अट्टहास्य करी कहे, “भूत शुं काम करे? कांई नहीं!”

हुं ध्रुजवा लाग्यो. कार चालु थतां स्पीडमां आवी के तरत में एक्सिलरेटर दबावी गाडी भगावी मूकी. पाछळ जोवानी हिंमत न हती; छतां पाछळ जोयुं त्यारे वीजळीना चमकारामां रस्तो साव खालीखम! सरपंचना घरे रात केम वीतावी ते मन जाणे छे.

बीजे दिवसे सवारे प्रोग्राम पहेलां युवामंडळ साथे मीटिंग हती. में आगली रातनो अजाण तत्त्वनो अनुभव तेनुं नाम लीधा विना कह्यो. त्यारे एक नवांगतुक कार्यकर खूब गभरायेला एक किशोरने लईने आव्या. कार्यकरे विनंती करी, “डॉक्टर साहेब, आना बापा भारे तावमां छे. विज़िट करशो?”

“चालो” कहेतां में गाडी स्टार्ट करी त्यारे कार्यकर कहे, “साहेब, फी अमे आपीशुं. गरीब छे, पण खूब परगजु छे. बिचारो कांई काम करतो नथी. अमे तेने भूत कहीए छीए.”

 ** *** * * ***** * ** * ***